पुणेः सोयाबीन देशात सध्या जवळपास ४० लाख टन सोयाबीन (Soybean Stock) शिल्लक आहे असे समजले जात आहे. त्यामुळं सोयापेंड उत्पादन (Soymeal Production) १६ लाख टनांनी घटलं आहे आणि तर निर्यातही (Soymeal Export) कमी राहिली आहे. मात्र यंदा शिल्लक सोयाबीन (Soybean) अधिक असले तरी नवीन हंगामात सोयाबीनला चांगला दर (Soybean Rate) मिळेल, असं जाणकारांनी सांगितले जात आहे.
देशात यंदा १११ लाख टन सोयाबीन गाळपासाठी (Soybean Crushing) उपलब्ध असल्याचं सोयाबीन प्रोसेसर्स् असोसिएशन ऑफ इंडिया (सोपा)ने म्हटलंय जात आहे. मात्र चालू हंगामात ऑक्टोबर २०२१ ते जुलै २०२२ या काळात गेल्यावर्षीपेक्षा बाजारातील आवक ८ लाख टनांनी कमी राहिली आहे. यंदा केवळ ८२ लाख टन सोयाबीन बाजारात आल आहे. तर गाळपात तब्बल २० लाख टनांची घट झाली आहे आणि यंदा पहिल्या दहा महिन्यांमध्ये केवळ ६७ लाख टन सोयाबीनचं गाळप झालं आहे. त्यामुळं देशात अद्यापही ४० लाख ५२ हजार टन सोयाबीन शिल्लक असल्याचं सोपानं म्हटलंय आहे.
यंदा गेल्या वर्षीपेक्षा सोयाबीनचं गाळप कमी झालं आहे आणि त्यामुळं सोयापेंडचं उत्पादनही घटलं. जुलैपर्यंत देशातील सोयापेंड उत्पादन जवळपास १६ लाख टनांनी कमी राहिलं आहे. यंदा केवळ ५४ लाख टनांचं सोयापेंड उत्पादन झालं आहे आणि देशात सोयातेलाचे दर वाढले होते. मात्र सोयापेंडचे दर आंतरराष्ट्रीय बाजारातील दरापेक्षा अधिक होत आहे. त्यामुळं देशातून होणारी निर्यात १३ लाख टनांनी कमी राहिली आहे. यंदा केवळ ६ लाख टन सोयापेंड निर्यात झाली आहे. ही निर्यात गेल्याअनेक वर्षांतील निचांकी आहे आणि गेल्या वर्षी याच काळात १९ लाख टन सोयापेंड विविध देशांना निर्यात केली जात होती.
यंदा मानवी आहार आणि पशुखाद्यातील सोयापेंड वापर ३ लाख टनांनी वाढल आहे. देशात यंदा सोयाबीनचं गाळप कमी झाल्यामुळे सोयापेंड उत्पादन कमी झाले आहे. त्यामुळे निर्यात कमी होऊनही सोयापेंडेचा शिल्लक साठा जास्त नाही, असंही सोपानं स्पष्ट केल जात आहे. सध्याही देशातील सोयापेंडचे दर हे आंतरराष्ट्रीय बाजारातील दरापेक्षा अधिक आहेत आणि त्यामुळं निर्यात धिम्या गतीनं सुरु आहे.
चालू खरिपात जून महिन्यात कमी पाऊस झाला आहे. त्यामुळं देशातील अनेक भागांत सोयाबीनच्या पेरणीला उशीर झाला आहे. तर जुलैमध्ये महाराष्ट्र आणि मध्य प्रदेशातील सोयाबीन उत्पादक पट्ट्यात सलग १० ते १२ दिवस पाऊस झाला आहे. तसंच ऑगस्ट महिन्यातही पावसानं तडाखा दिला जात आहे. याचा फटका सोयाबीन पिकाला बसत आहे आणि परिणामी उत्पादन कमी होईल, असं शेतकऱ्यांनी सांगितलं जात आहे. त्यामुळं चालू हंगामातील सोयाबीन जास्त शिल्लक राहिलं तरी दरावर परिणाम होणार नाही, असं जाणकारांनी सांगितलं जात आहे.
सध्या देशात ४० लाख टन सोयाबीनचा साठा असल्याचं सोपानं सांगितल जात आहे. पण सध्या पिकाची स्थिती पाहता ऑक्टोबरपासून सुरु होणाऱ्या हंगामातही शेतकऱ्यांना चांगला दर मिळेल आणि शेतकऱ्यांना ५ ते ६ हजार रुपये दर मिळू शकतो.
हे हि वाचा : कापूस शेतकरी यंदा होणार मालामाल काय भाव राहतील पहा