Crops : पिकात अतिरिक्त पाणी साचल्याचे परिणाम व उपाय काय 2022

जर सतत पाऊस झाल्यास पाणी जास्त दिवस साचणार नाही,( Crops)याची काळजी घेतली पाहिजे.

पाणी ( Crops) जास्त दिवस साचल्याने मुळांना ऑक्‍सिजनचा पुरवठा कमी पडतो, मुळसड, रोग वाढणे आणि अन्नद्रव्यांचे शोषण बंद झाल्याने पीक पिवळे पडायला लागते आणि म्हणजे अन्नद्रव्याची कमतरता दिसायला लागते.

खराब निचऱ्याचे दुष्परिणाम

1) हवा खेळती राहत नाही, प्राणवायूचे प्रमाण घटत असते, मुळाची वाढ होत नाही व सूक्ष्म ( Crops) जिवाणूच्या क्रिया मंदावतात आणि उपलब्ध अन्नद्रव्यांचे प्रमाण कमी होत असते.

2) तापमान घटते, जमिनी थंड होतात,बियाण्याच्या रुजण्यावर परिणाम होत असतो.

3) पिकाला हानिकारक असलेल्या पदार्थांचे प्रमाण वाढत असते.

4) नत्राचे प्रमाण घटत असते.

5) किडींचा आणि रोगांचा प्रादुर्भाव वाढत असतो.

6) मुळाची( Crops) वाढ पूर्ण न झाल्यामुळे अन्नद्रव्याचा पुरवठा वनस्पतीला व्यवस्थित होत नाही आणि या सर्वांचा परिणाम म्हणजे पिकाचे उत्पादन घटत असते.

शेतातुन अतिरिक्त पाण्याचा निचरा होईल अशी तात्पुरती वा दिर्घकालीन व्यवस्था केली पाहिजे.

शास्त्रीय पद्धतीने करा पाण्याचा निचरा

निचरा पद्धतीची आखणी ही तांत्रिकदृष्ट्या व्यवस्थित होणे फार गरजेचे असते.
ही आखणी करताना क्षारपड क्षेत्राचे सर्व्हेक्षण, कंटुर नकाशा, निचऱ्याचे पाणी निर्गमित करण्याची व्यवस्था, भूमिगत जलाची पातळी, पाणी देण्याच्या पद्धती आणि पीक पद्धती आदी बाबींचा विचार करावा लागत असतो.
जमिनीतील पाण्याची पातळी वाढण्याचे कारण म्हणजे पावसाचे जास्त प्रमाण, पाटातून, वितरिकेतून आणि शेत चाऱ्यातून सतत झिरपणारे पाणी, जरुरीपेक्षा पिकाला जास्त दिलेले पाणी हे असते.
सर्वसाधारणपणे कालवा व पाणी वितरिका यामधून 19-23 टक्के एवढे पाणी झिरपत असते.
शेतचाऱ्यातूनसुद्धा एवढेच पाणी जमिनीत झिरपत असते.
त्यामुळे सभोवतालच्या जमिनी खराब होत असतात.
शेतात पाणी आल्यानंतर पिकाला गरजेनुसार पाहिजे तेवढे पाणी दिले जात नाही असते.
उसासारख्या पिकालासुद्धा( Crops) एका पाळीला चार ते सहा इंच (10 ते 15 सें.मी.) एवढे पाणी पुरे असते. परंतु शेतकरी जवळ जवळ 10 ते 12 इंच (25 ते 30 सें.मी.) पाणी देत असतात. त्यामुळे जास्त झालेले पाणी मुळाच्या खाली निघून जात असते आणि व शेवटी भूगर्भातील पाण्याला जाऊन मिळते.

आडव्या चर योजनेत दोन प्रकार आहेत.

अ) भूपृष्ठ चर –

पाटाला समांतर खोदलेले छेद चरसुद्धा या प्रकारात मोडत असतात आणि या चरातून पाटाचे शेतात झिरपून येणारे पाणी शेताबाहेर काढता येत असते आणि यामुळे जवळ असलेल्या जमिनीतील निचरा समस्या पुष्कळ प्रमाणात कमी होत आहे.

ब) भूपृष्ठावरील चर –

भूपृष्ठावर साचणारे पाणी वा उघड्या चरातून शेताच्या बाहेर काढून देत असतात.

परिणामी, शेतात पाणी साचत नाही व पिकाच्या वाढीवर होणारा दुष्परिणाम टाळता येत असतो. या चरास पुरेशी खोली असल्यास जमिनीतील पाणी या चरात झिरपत असते.

त्यामुळे पाण्याची पातळी नियंत्रित राहत असते.

या चर योजनेला सुरवातीस खर्च कमी येत असतो.

देखभाल करण्यास सोपे असतात; परंतु लागवडीखालील क्षेत्र कमी होत असते.

त्यामुळे जमिनी किमती असल्यास जमिनीतील बंद चरास प्राधान्य द्यावे लागत असते.

या चरांकरिता मुख्यतः पाइप किंवा टाइल्स वापरत असता.

– सिमेंट टाइल्स – दोन टाइल्स एकमेकांवर ठेवून पाइप तयार होत असते.

यात राहिलेल्या फटीतून पाणी झिरपते व शेवटी विमोचिकेत सोडले जात असते.

– सिमेंट कॉंक्रिट पाइप – हे पाइप वेगवेगळ्या व्यासाचे असतात व लांबी सहा फूट असते आणि पाइप एकमेकाला जोडून चर तयार करत असतात.

हे हि वाचा : गट शेती योजना काय आहे आणि फायदे अनुदान

– पीव्हीसीचे पाइप्स – बाजारात उपलब्ध कमी दाबाचे पीव्हीसीचे स्मूथ किंवा खाचा असलेले पाइप्स पाश्‍चिमात्य देशात मोठ्या प्रमाणावर निचरा योजनेकरिता वापरत असतात.

– शेतामध्ये अवजड यंत्राने करण्यात येणाऱ्या नांगरटी, यंत्राद्वारे कापणी सपाटीकरण यासारख्या कामावर प्लॅस्टिकच्या निचरा प्रणालीवर मर्यादा पडत नसते.

– आपल्याकडील दर माणशी कमी असलेल्या क्षेत्रात आपल्या शेतातील निचऱ्याचे पाणी दुसऱ्याच्या शेतजमिनीखालून काढण्यास फार अडचण येत नाहि.

– प्लॅस्टिक पाइपची विशिष्ट रचना आणि त्यात असलेल्या बारीक छिद्रातून बाहेरचे पाणी पाइपमध्ये प्रवेश करते व उपनळ्यांतून पाणी मुख्य नळीत आणून पाण्याचा निचरा करता येत असते. सोबतच मातीमधील विद्राव्य क्षार किंवा रासायनिक प्रक्रियांतून मोकळे झालेले क्षार बाहेर घालविता येत असतात.

निचरा पद्धतीचे फायदे –

विविध पद्धती पिकाच्या वाढीसाठी योग्य असे जमिनीत वातावरण तयार करत असते.

जमिनीत हवा खेळती राहण्यास मदत होत असते.

त्यामुळे जमिनीत असणाऱ्या पोषक जिवाणूंची वाढ होते आणि पिकाच्या कार्यक्षम मुळांची वाढली जाऊन त्यामुळे पीक जोमदार वाढते.

– या पद्धतीने जमिनीचा पोत सुधारणा पाणी मुरण्याच्या प्रक्रियेमध्ये वाढ होत असते.

– प्रमाणशीर मशागत करण्यास सोईस्कर जाते आणि जमिनीचे तापमान पिकास योग्य असे राखले जाते.

– जमिनीच्या भूपृष्ठावर क्षार साठवण्याची क्रिया मंदावते व जमीन लागवडीस योग्य होत असते.

– वाफसा लवकर आल्यामुळे लागवड लवकर करता येते व बीजांकुरण वाढण्यास मदत होत असते.

जॉईन करा डिजिटल शेतकरी मॅगझीन आणि मिळवा शेती विषयक माहिती ,न्यूज़ , जॉब अपडेट्स , बाजार भाव, त्यासाठी खालील लिंक ला क्लिक करा तसेच आलेला नंबर सेव्ह करा.