weight: वजन कमी करायचं तर भात बंद करावा की पोळी? तज्ज्ञ सांगतात, काय खाणं फायद्याचं.. 2022

वरण-भात-भाजी-पोळी हे पदार्थ आपल्या रोजच्या जेवणातले (daily diet) महत्वाचे घटक आहे आणि निरोगी आरोग्यासाठी(weight)चौरस आहार (healthy diet) महत्वाचा आहे. पण वजन कमी करताना खाण्या पिण्याचे विविध प्रयोग केले जात असतात आणि या प्रयोगाचा भाग म्हणून कोणाला वजन कमी करण्यासाठी (weight loss diet) पोळी खाणं महत्वाचं वाटतं तर कोणाला पोळीमुळे वजन(weight) वाढतं असं वाटतं म्हणून ते केवळ भात खात असतात. पण असे प्रयोग करताना प्रत्यक्ष तज्ज्ञ काय म्हणतात याकडे बघितलंच जात नाही आणि वजन कमी करण्यासाठी पोळी की भात (roti or rice for weight loss) याबद्दल आहारतज्ज्ञ स्वाती विष्णोई यांनी अमूकच चांगलं आणि तमूक वाईट असं न सांगता दोन्ही पदार्थातील गुणविशेष विस्तृतपणे सांगून आपल्यासाठी काय योग्य याचा निर्णय स्वत: घेण्याचा सल्ला दिला जात आहे.

तज्ज्ञ काय म्हणतात पोळी की भात?

वजन(weight) कमी करण्यासाठी अनेकजण भाताचा पर्याय निवडत असतात आणि पण भात खाल्ल्यानंतर पोट भरल्याची जाणीव होत नाही. सारखी भूक लागते आणि अशा वेळी भात खाण्याची पध्दत चुकते आहे हे समजावं. भातासोबत डाळ, आमटी आणि भाजी यांचं प्रमाण योग्य ठेवलं तर भात खाल्ल्याने पोट भरतं, मन संतुष्ट होतं आणि वजनही(weight) वाढत नसते.

भाताच्या तुलनेत पोळी कमी खाल्ली तरी पोट भरल्याची भावना लवकर निर्माण होत असते. त्यामुळे पोळी ही वजन कमी करण्यासाठी योग्य मानली जात असते. पोषकतेच्या बाबतीत पोळी आणि भाजीमध्ये फारसं अंतर नाही आणि पण भाताच्या तुलनेत पोळीमध्ये सोडियमचं प्रमाण जास्त असतं. भातात ते जवळ जवळ नसतंच आणि ज्यांना सोडियमाशी निगडित काही समस्या असतील त्यांनी पोळी ऐवजी भात खावा असं स्वाती विष्णोई सांगत असतात.

पण वजन(weight) कमी करण्यासाठी भाताच्या तुलनेत पोळीत प्रथिनं आणि फायबरचं प्रमाण जास्त असतं आणि पोळी खाल्ल्यानं पोट लवकर भरतं असते. जास्तीचं खाणं टाळता येतं आणि म्हणून वजन कमी करण्यासाठी भाताच्या तुलनेत पोळी खाण्याचा सल्ला दिला जात असतो. पोळी पचण्यासाठी वेळ लागतो त्यामुळे पोळी ही रक्तातील साखर नियंत्रित करत असते.
भातामध्ये स्टार्चचं प्रमाण जास्त असतं आणि त्यामुळे भात पचायला वेळ लागत नाही. ज्यांना पोटाशी संबंधित विकार असतात त्यांनी पोळीपेक्षा भात खाण्याचा सल्ला दिला जात असतो आणि फक्त भात खाताना तो प्रमाणात खावा. भातासोबत वरण/ आमटी आणि भाजीचं प्रमाण जास्त असावं लागतो.
पोळी आणि भात आरोग्यासाठी दोन्हीही फायदेशीरच आणि पण पोळीमध्ये भाताच्या तुलनेत जास्त पोषक घटक असतात. भात खाल्ल्यानं रक्तातील साखर वेगानं वाढत असते आणि ही समस्या पोळीच्या बाबतीत नसते. वजन कमी करण्यासाठी भाताच्या तुलनेत पोळी खाणं योग्य पर्याय मानला जात असते. पोळीमुळे भूक कमी लागते त्यामुळे वजन आपोआपच नियंत्रित होतं असते. पण ज्यांना वजन कमी करायचं आहे आणि ज्यांची पचन व्यवस्था नीट काम करत नसेल त्यांना पोळी ऐवजी भात खाण्याचा सल्ला दिला जात असतो.
अन्नपदार्थातील कर्बोदकं ही शरीरास ऊर्जा तर देतातच शिवाय चरबीचं पचन होण्यास मदत करत असतात. धान्यं, ब्राऊन राइस/ हातसडीचा तांदूळ, डाळ यासारखे घट्क वजन कमी करण्यासाठी , शरीरातील चरबी कमी करण्यासाठी महत्वाचे मानले जात असतात. आपल्या रोजच्या आहारात कमीत कमी 60-65 टक्के कर्बोदकं असायला हवीत आणि योग्य प्रमाणात कर्बोदकांचं सेवन केलं नाही तर वजनावर अपेक्षित परिणाम दिसून येत नाही.

वर सांगितलेल्या सर्व गोष्टींचा विचार करुन आपल्यासाठी भात चांगला की पोळी हे आपल्याला कोणी ठरवून देण्यापेक्षा आपलं आपण ठरवणं हे जास्त फायदेशीर ठरतं असते. आपल्याला जे योग्य ठरतं तेच आपण निवडल्यास त्याचा वजन कमी होण्यास, वजन नियंत्रित राहाण्यास मदत होत असते.